Bilgi Felsefesi Nedir? Epistemoloji Nedir?

Bilgi Felsefesi
Epistemoloji nedir?

Epistemoloji

Epistemoloji yani bilgi felsefesi, temel konusu “bilgi” olan ve farklı görüşleri kapsayan felsefi bir sistemdir.İlgilendiği konular arasında bilgiye ulaşma yöntemleri ve doğruluk gelir.Bu felsefenin içinde yer alan görüşler bilgiyi tanımlama ve elde etme yöntemleri bakımından bir çok türe ayrılır.Bilginin kaynağını araştırmak ve doğru olup olmadığını sorgulamak da bilgi felsefesinin temel unsurlar arasında yer alır.

SokratesPlaton
Bilgi felsefesinin tarihi Antik Yunan Çağına kadar uzanır.Ünlü düşünür Sokrates, insanın doğduğunda her şeyi bildiğini bu bilgileri öğrenmek için hatırlamasının yeterli olacağını öne sürmüştür.Platon ise dünyayı idealar dünyası ve nesneler dünyası olarak ikiye ayırmış, gerçek bilginin idealar dünyasında olduğunu savunmuştur.

Temelde bilgi kavramının yapısı ve gerçekliği ile ilgilenen bir felsefe dalıdır. “Doğru bilgi var mıdır?” “Doğru bilgiye ulaşmak mümkün müdür?” sorularına cevap veren düşünürler, farklı yöntemler geliştirmiştir.Bazı filozoflar gerçek bilgiye ulaşmanın imkanlar dahilinde olduğunu ifade etmiştir.Bazıları ise göreceli kavramını baz alarak doğru ya da gerçek bilginin mümkün olmadığını öne sürmüştür.

Bilgi felsefesinde doğruluk, gerçeklik ve temellendirme olmak üzere üç temel kavram vardır.Bir bilginin doğru olabilmesi için hem geçerli hem de anlamlı olması gerekir.Örneğin “saçma sapan” ifadesinde “saçma” kelimesi anlamlı iken “sapan” kelimesi herhangi bir anlam ifade etmez.Ancak “bu film siyah-beyazdır” dendiğinde aktarılan bilgi doğrudur.Geçerlik de ise verilen bilginin “her zaman için” doğru olması anlamına gelir.Örneğin “Bütün filmler siyah-beyazdır” ya da “hayvanlar siyah renklidir” ifadesi sadece bazı filmler ve hayvanlar için doğrudur.Bilgi felsefesine göre her geçerli bilgi doğru fakat her doğru bilgi geçerli değildir.Geçerlik dış dünyaya bağlı olan varlıkların tanımlanmasında kullanılan bir kavramdır.Geçerliğe ulaşmak için “doğru mu yanlış mı” sorusu değil “var mı yok mu” sorusu sorulmalıdır.Temellendirme ise bir bilginin neden doğru ya da yanlış olduğunu açıklamak ve örneklendirmek anlamına gelir. Önerme ve tümevarım yöntemleri temellendirmenin bir parçasıdır.Örneğin Fransız düşünür Rene Descartes’in “Düşünüyorum, öyleyse varım” sözü tümevarım yoluyla temellendirmeye örnek gösterilebilir.

Sokrates “Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir” sözüyle bilgi felsefesinin temelini atmıştır.Filozofa göre ,insan ancak sorgulayarak ve bilmediğini kabul ederek gerçek bilgiye ulaşabilirdi.Hayatı boyunca hiçbir şey yazmamış olmasına rağmen günümüz felsefesine yön veren filozoflardan biri olmayı başarmıştır.Platon tarafından yazılmış olan “Sokrates’in Savunması” adlı kitap en çok okunan felsefi metinlerden biridir.

Diğer temsilcileri de şunlardır;
Aristoteles Aristoteles ,

David HumeDavid Hume ,

SpinozaBenedict de Spinoza ,

Bertrand RussellBertrand Russell ve

Henri BergsonHenri Bergson.

Yorum Yap