Bilim Felsefesi

Bilim Felsefesi Nedir?

Bilim Felsefesi

Bilim felsefesi, bilimi felsefenin yöntemi ile sorgulama işidir.Bilimin mantıksal yapısını niteliğini ve işleyişini inceler.Bilimin yöntemi deney ve gözlemdir, bu sebepten konularını inceleyebilmek için parçalamak zorundadır.Bundan dolayı bilim bilimi incelemez.

Bilimin felsefenin konusu olması ve hatta bu konunun belirli bir zaman içinde felsefenin bir alt disiplini olması söz konusudur.Tarihsel bir açıklama olarak bilimin felsefenin içinden doğup geliştiği genel bir şekilde belirtilir.Daha sonra bilimin bir bilinç formu olarak ayrımlanmasından sonra da bilim felsefe ilişkisi süregelmiştir.Bilim felsefesi özellikle bu ayrımın sonrasında felsefenin bilim üzerine düşünmesinin bir sonucu olarak disipliner bir duruma gelmiştir.Bu iki alan her zaman kuramsal olarak birbirine karışma ve karşıklıklı etkileşim içinde birbirini etkileme halindedir.Genel bir ayrım varsayılmakla birlikte kuramsal ayrım çizgilerini belirlemek kolay görünmemektedir.Bilim felsefesi , bilimin kendi niteliği ve anlamı üzerine,felsefenin kuramsal çalışmasını dile getirir.

Bilim kendi başına kendi anlamını bilemez , böyle bir bilme çabasına yöneldiği anda felsefe alanına girmiş olur.Bu anlamda bilim felsefesi , bilimin yerini anlamını ve kuramsal konumunu belirlemek üzere yürütülen felsefe içi çalışmaların bütünlüğüdür.Bilimin felsefeden ayrışmasından sonra felsefenin bilim üzerine düşünmesi bilim felsefesinin içeriğini oluşturmaktadır.

Bilim felsefesi ile bilimsel felsefe arasında fark vardır.Bilimsel felsefenin amacı felsefeyi metafizikten arındırmaktır.Felsefeyi bilimin alt dalı yapmaya çalışır. Bilim felsefesinin amacı ise bilimin işleyiş ve mantığını anlamaktır.Felsefenin yöntemleri ile bilimi eleştirme, sorgulama işidir.

İlk çağda bilim felsefe ile iç içe iken, matematiğin felsefeden ayrılmasıyla bilimlerin felsefeden ayrılışı başlamıştır.Avrupa ortaçağda bir durgunluk dönemi geçirdiğinden 5. ve 10. yüzyıllar arasında felsefe ve bilim alanında önemli bir gelişme olmamıştır. Bu dönemde İslam ülkelerinde felsefe yanında bilim ve teknikte gelişmiştir.Orta çağda duraklayan bilimlerin felsefeden ayrılma hareketi Rönesans ve sonrasında hızlanmıştır.Bilim adamları ve filozoflar yeni görüşler geliştirerek bilim felsefesinin ortaya çıkmasını hızlandırdı.

Bilim felsefesi, bilim insanlarının çalışma yöntemlerini analitik, teknik ve etik açıdan inceleyen felsefe dalıdır.Geçmişten günümüze kadar bir çok felsefi akımdan etkilenmiştir.

Rasyonalizm; bu felsefeye göre bilim soyut değil somut gerçekliklere dayanır.Bu nedenle bilimsel yöntemlerin tamamı sezgisel ya da duygusal değil akılcı olmalıdır.

Pragmatizm; her bilimsel çalışma toplumsal faydayı baz alır. Yeni bulunan bir aşı ya da icat edilen yeni bir makine Pragmatizm akımında olduğu gibi toplumsal ve ihtiyacı karşılamak zorundadır.

Bilim felsefesinin etkilendiği diğer felsefi akımlar Materyalizm, Epistemoloji ve Determinizmdir.

Bilim felsefesinin temel kavramlarının başında teori, varsayım ve hipotez yer alır.Hipotez ile varsayım kavramları birbirine yakın anlamlar taşısa da aynı değildir.Varsayım diğer felsefe akımlarında da kullanılan bir akıl yürütme yöntemidir.Kesin sonuca ulaşmak için tahmin yürütmek ve seçenekleri değerlendirmek için kullanılır.Hipotez ise “kanıtlanabilir” ve “yasa” haline gelebilir.Her hipotezin yasanın öncülü olması gerekirken , varsayım için böyle bir zorunluluk yoktur.Bilim felsefesinin temel kavramlarından bir diğeri “A Priori”dir.Bu terim gerçek kabul edilmesi için deneyin zorunlu olmadığı bilimsel yasalar için kullanılır. “A Posteriori” ise deneyin zorunlu tutulduğu hipotezler için kullanılan bir kavramdır.

EinsteinAlbert Einstein ,

Thomas KhunThomas Khun ve

Karl PopperKarl Popper bilim felsefesinin temsilcilerindendir.

Yorum Yap