Hacı Bektaş-ı Veli

Hacı Bektaş-ı Veli 12. yy mutasavvıflarındandır. doğ. 1210 (?), Horasan – ölm. 1270 (?), Sulucakarahöyük / Hacıbektaş.

Horasan’dan gelerek Sivas’a yerleşti. Sonra Babailik’in kurucusu Baba İshak’la tanışmak için Amasya’ya gitti. Onun yanında kalarak görüşlerini benimsedi. Anadolu Selçukluları’na karşı ayaklanarak idam edilen Baba İshak’ın halifesi oldu. Anadolu’nun birçok yöresini dolaştıktan sonra Kırşehir’in Sulucakarahöyük bucağına yerleşti. Orada kurduğu dergâhta çevresine Bektaşilik ilkelerini açıklamaya başladı.

Hacı Bektaş Veli’nin adından kaynaklanan Bektaşiliğe göre; “İnsanlar kardeştir. Yeryüzünden barış içinde ortaklaşa yararlanmalıdırlar. İnsan bir sevgi varlığıdır. Sevgi, insanı olgunlaştırır, Tanrı’ya ulaşmasını sağlar, varlık birliğinin anlamını kavrar. Kendini bilen kendini sever, Tanrı’yı da sever. Bu düşünce varlık birliğine giden tek yoldur, Bektaşîliğin ilkesidir. Bektaşîlikte üç, dört, yedi, dokuz, hak gibi sözler kutsaldır. Bütün varlık türlerini oluşturan dört öge vardır. Bunlar ateş, rüzgâr – toprak ve sudur. Tanrı, bu dört ögeyi sevgiyle birleştirerek evreni yaratmıştır. Hacı Bektaş’a göre din ayrılığı gereksizdir. İnsanlar arasına anlaşmazlık sokar. Dinler barış ve kardeşlik için olmalıdır. İnsan çalışmalı, elinin emeği ile geçinmelidir. Birbirine yük değil yardımcı olmalıdırlar, dostluk da budur. Hacı Bektaş Veli aynı çağda yaşayan Yunus Emre’yi de etkileyen bir şairdir. O, kendinden önce Anadolu’da oluşmuş birçok tarikatı kendi görüşleri altında birleştirmiştir. Günümüze dek ulaşan Bektaşîliğe öncülük etmiştir. Bununla Anadolu’da ulusal birliğin sağlanmasına katkısı olmuştur. Türkçe’nin ortak bir anlatım yüzüne ulaşmasın, körü körüne inanmanın yerine tartışma ve eleştirel düşüncenin yayılmasını sağlamıştır. Bektaşilikle kadın-erkek eşitliği düşüncesi yaşatılmıştır.

Bakabilirsin:  Musahipzade Celal

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir