İsim (Ad)

Varlıkların, kavramların dildeki karşılığına İsim (Ad) denir. 3 başlık altında Varlıklara verilişine göre, Varlıkların sayılarına göre ve Varlıkların oluşuna göre ayrılır, çeşitleri şunlardır:

Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler

Cins (tür) adları

(Genel anlamlıdır.) insan, hayvan, bitki, renk, masa vb.

Özel adlar

Mustafa Kemal, Ankara, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu vb.

Varlıkların Sayılarına Göre İsimler

Tekil adlar

koltuk, vazo, silgi, düşünce, mutluluk vb.

Çoğul adlar

koltuklar, vazolar, silgiler, düşünceler, mutluluklar vb.

 NOT  “-ler, -lar” ekinin görevi her zaman çokluk ifadesi yaratmak değildir. Geldiği sözcüklere farklı anlamlar kazandırabilir.

ÖRNEK
Seni dünyalar kadar seviyorum. (Abartma) 

Ahmet Bey evdeler mi? (Saygı) 

Bugün teyzemlerde kalmak istiyorum. (Teyze ve ailesi) 

Biz neler gördük neler! (Genelleme, abartma) 

Bu yörede turunçgiller boldur. (Turunç grubu; terim anlamlı)

Topluluk adları

“-ler, -lar” ekini almadığı halde anlamca çoğul olan sözcüklerdir. Aynı zamanda, “-ler, -lar” ekini de alabilirler: aile, toplum, ordu, halk, orman, sürü vb.

Varlıkların Oluşuna Göre İsimler

Somut adlar

Varlığı, duyu organları aracılığıyla algılanabilen varlıkların adları somuttur: toprak, hava, ışık, kalem, bitki vb.

Soyut adlar

Başlı başına bir varlığı olmayan; ancak, varlığı kabul edilen kavramların adlarıi soyuttur: güzellik, insanlık, aşk, ölüm, akıl vb.

 NOT  Bazı somut sözcükler, mecaz anlam kazanarak soyut anlamda kullanılabilir. Bazen de soyut sözcükler somutlaştırılabilir.

ÖRNEK
Bu kaynak, çalışmalarımızda bize ışık tuttu. (Soyut anlam kazanmıştır.)

Ölüm, kapıyı çalmıştı. (Somut anlam kazanmıştır.)

 NOT  Sıfatlar, varlıkların ya da kavramların niteliklerini ortaya koyduğu için “betimleme” yapılırken başvurulan sözcük türlerinden biridir. Başka deyişle, sıfatlar, betimleyici unsurlardır.

ÖRNEK
(Benim) Ödevim yarına yetişecek.

(Sizin) Eviniz nerede? 

(Onun) Bir kardeşi var.

Sözcükler, türlerini cümledeki kullanımlarına bağlı kazanırlar. Bir sözcük bazen isim, bazen sıfat olarak kullanılabilir. Aynı şekilde, bir sözcük sıfat veya zamir olarak da kullanılabilir. Sözcüklerin kullanım farklarına dikkat etmek gerekir.

ÖRNEK
Yeşil, benim en sevdiğim renktir. (renk adı)

Yeşil gözleriyle hemen dikkat çeker. (“göz”ü niteliyor, sıfat)

O benim eski bir arkadaşım. (kişi adı yerine, zamir)

O adam seni tanıyor mu? (“adam”ı işaret ediyor, sıfat)

Sokaktaki çocuklar, evlerine girdi. (“çocuklar”ın özelliğini veriyor, sıfat)

Bizimkinin ekranı küçük. [Ekranı olan aracın (televizyon, bilgisayar gibi) adinin yerine kullanılmıştır. “-ki” zamir görevindedir.]

Bakabilirsin:  Paragrafta Ana Düşünce

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir