Mehmet Fuat Köprülü

Mehmet Fuat Köprülü 20. yy edebiyat tarihçisi ve yazarlarındandır. doğ. 4 Aralık 1890, istanbul – ölm. 28 Haziran 1966, İstanbul.

Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa’nın (17. yy) soyundandır. Ayasofya Rüştiyesini ve Mercan İdadisini bitirerek Hukuk Fakültesine devam etti. Genç yaşta yazı yaşamına atıldı. 1910 – 1913 yılları arasında edebiyat öğretmenliği yaptı. 1913’ten 1943 yılına dek İÜ Edebiyat Fakültesinde Türk Edebiyatı okuttu. Profesör olduktan sonra dekanlık yaptı. Ayrıca İlâhiyat Fakültesinde din tarihi dersi, İstanbul Mülkiyede siyasi tarih, Mimar Sinan Üniversitesinde uygarlık tarihi dersleri verdi. 1924’te Türkiye Enstitüsünü kurdu. 1927’de Türk Tarih Encümeni Başkanlığı yaptı. 1935’te Kars milletvekili seçildi. 1943’te üniversiteden emekli olarak politikaya atıldı. 1946’da Demokrat Parti’nin kurucuları arasında yer aldı. 1950’de Dışişleri Bakanı oldu. 1957’de partiden ayrılarak başka partilerde çalıştı. 27 Mayıs 1960’tan sonra 4 ay kadar tutuklu kaldı. 1961’de politikadan çekildi.

Edebiyata şiirle, giren Köprülü Fecr-i Ati topluluğuna katıldı. 1908’den sonra Mehasin ve Servet-i Fünun dergilerinde ve Tanin gazetesinde şiirleri, edebiyat, sanat söyleşileri, eleştirileri yayımlandı. Üniversite’de görev aldıktan sonra Türk Edebiyatı tarihine ilişkin araştırma ve incelemeleriyle ünlendi. 1913’te yayımlanan “Türk Edebiyatı Tarihinde Usul” başlıklı makalesiyle bilimsel çalışmada yöntemin önemini vurgulayarak çağdaş tarihçiliğin öncülüğünü yaptı. Böylece ülkemizde tarihçiliği kayinameci gelenekten çıkarıp modern bilim temeline oturtmada ilk çalışmaları başlatan kişi oldu. Asıl ilgi alanı olan edebiyat tarihini de bu yöntemle ele aldı. Edebiyat, folklor, müzik, din, dil ve toplumsal kurumlar gibi kültür tarihimizin bütün alanlarındaki kaynakları titizlikle değerlendirerek sayısız ürünler verdi. Çıkardığı ya da yönettiği Milli Tetebbular Mecmuası, Türkiyet Mecmuası, Türk Hukuk ve İktisat Tarihi Mecmuası, Ülkü gibi dergilerde divan ve halk şairlerimizi, destanlar çağından günümüze dek bir bütün halinde ele aldı. Bu çalışmalarıyla pek çok Batı üniversite ve bilim kurulunda Türkiye’yi temsil etti.

ESERLERİ

Kıraat-i Edebiyye (1904), Hayat-1 Fikriyye (1909), Malumat-1 Edebiyye (Şahabettin Süleyman’la, 1915), Yeni Osmanlı Tarih’i Edebiyatı (ş. Süleyman’la, 1916), Türk Dilinin Sarf ve Nahvi (1917), Mektup Şiirleri (3 cilt, 1918), Tevfik Fikret ve Ahlak (1918), Nasrettin Hoca (manzum hikâyeler, 1918), Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (1919), 1976), Türk Edebiyatı Tarihi I (1920), Milli Tarih (1921), Türkiye Tarihi I (1923), Külliyat-i Fuzuli (1924), Azeri Edebiyatına Ait İlk Tetkikler (1926), Milli Edebiyat Cereyanının İlk Mübeşşirleri ve Divan-ı Türki-i Basit (1928), Erzurumlu Emrah (1924), Onyedinci Asır Saz Şairlerinden Cevherî (1929), Kayıkçı Kul Mustafa ve Genç Osman Hikâyesi (1930), Divan Edebiyatı Antolojisi (1932 – 34), Anadolu’da Türk Dili ve Edebiyatının Tekâmülüne Bir Bakış (1934), Eski Şairlerimiz (1934), Fuzuli (1934), Türk Halk Edebiyatı Ansiklopedisi I (1935), Yıldırım Beyazıt’ın Esareti ve İntiharı Hakkında (1937), Ortazaman Türk Hukuki Müesseseleri (1937 – 38), Vakıf Müessesesi ve Vakıf Vesikalarının Tarihi Ehemmiyeti (1938), Türk Şairleri, İndeksler ve Sözlükler (1939), Aşık Dertli (1940), Aşık Ömer (1940), Karacaoğlan (1940), İslâm Medeniyeti Tarihi (çeviri, (1940), Altınorda’ya Ait Yeni Araştırmalar (1941), Ortazaman Tükİslâm Feodalizmi (1941), Ali Şir Nevaî (1941), Yeni Farisi’de Türk Unsurlan (1942), XIII. Asırda Maraga Rasathanesi Hakkında Bazı Notlar (1942), Uran Kabilesi (1943), Osmanlı İmparatorluğu Etnik Menşei, Meseleleri (1943), Kayı Kabilesi Hakkında Yeni Notlar (1944), Osmanlı Devletinin Kuruluşu (1959), Türk Saz Şairleri (5 cilt, ilk dört cilt 1940, 5. cilt 1962 – 64), Demokrasi Yolunda (1964).

 

Bakabilirsin:  Rıza Tevfik Bölükbaşı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir