Melih Cevdet Anday

Melih Cevdet Anday 20-21. yy şiir, roman, oyun ve deneme yazarlarındandır. doğ. 1915, Ölüm tarihi ve yeri: 28 Kasım 2002, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul

1936’da Ankara Gazi Lisesini bitirdikten sonra AÜ Hukuk Fakültesi ve AÜ Dil ve Tarih Coğrafya Fakültelerine girdiyse de devam etmedi. 1938’de sosyoloji öğrenimi için Belçika’ya gitti, kısa bir süre sonra döndü. 1942’den başlayarak MEB Yayın Müdürlüğünde, danışmanlık, Ankara Kitaplığında memurluk yaptı. 1951’de Aksam gazetesinde çalışmaya başladı. Tercüman, Büyük Gazete, Tanin gazetelerinde yazdı. Daha sonra yazılarını Cumhuriyet gazetesinde deneme yazılarını sürdürdü. Gazete yazılarının yanında I. Belediyesi Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nde fonetik – diksiyon öğretmenliği yaptı. Buradan 1977 yılında emekli oldu. 1979’da UNESCO Genel Merkezi Kültür Danışmanı olarak Paris’e gitti.

Melih Cevdet şiire Gazi Lisesinde arkadaşları Orhan Veli ve Oktay Rıfat’la birlikte aynı şiir anlayışıyla başladı. İlk şiiri Ukde adı ile Varlık dergisinde 1936’da yayımlandı. Aynı dergide şiirlerini yayımlamayı sürdürürken Orhan Veli ve Oktay Rıfat’la bir araya gelerek şiirlerinin toplandığı Garip adlı şiir kitabını çıkardılar. Garip, yeni bir şiir akımının adı oldu. Garip büyük bir ilgi topladı ve yıllarca süren tartışmalar yarattı. Türk şiiri Cumhuriyet devri çizgisi içinde bir atılım sağlamıştır. Melih Cevdet, Garip’ten beş yıl sonra “Rahatı Kaçan Ağaç” adlı şiir kitabını çıkardı. Bu kitaptaki şiirlerde toplumdaki yoksullukları, haksızlıkları ince bir yergi ile işlemiştir. 1947 – 1949 yılları arasında yine iki arkadaşıyla Yaprak dergisini çıkardılar. Melih Cevdet burada yayımlanan şiirlerini Telgrafhane adlı kitabında topladı. Buradaki şiirlerin dili alabildiğine yalınlaşmış, günlük konuşmalardan yararlanılmıştır. Garip şiir akımının ölçü ve uyağı dışlaması, ince yergi, lirizm ve coşku getirmesi ile şiire yeni başlayanları etkiledi. Melih Cevdet 1963’te Kolları Bağlı Odysseus adlı şiir kitabını yayımladı. Kitap, edebiyat çevresinde şaşkınlık yarattı. Önceki açık anlamlı, tadına kolay varılan şiirlerinin yerini konusunu mitolojiden alan, kapalı bir şiir aldı. Daha sonra yazdığı şiirlerle bu çizgiyi sürdüren Melih Cevdet düşünsel bir şiire ulaşmak istiyordu. Toplumsal sorunları şiire aktarmak yerine düz yazılarıyla anlatmayı yeğledi. Denemelerinin yanında roman ve oyun yazdı. Oyunları sahnelendi.

ESERLERİ

ŞİİR: Garip (Orhan Veli Kanık ve Oktay Rıfat’la birlikte, 1941), Rahatı Kaçan Ağaç (1946), Tergrafhane (1952), Yan Yana (1956), Kolları Bağlı Odysseus (1963), Göçebe Denizinin Üstünde (1970), Teknenin Ölümü (1975), Sözcükler (1978’e kadar tüm şiirleri, Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (1981), Tanıdık Dünya 984), Göçebe Denizin Üstünde (1995, İsveççeye de çevrildi).

DENEME: Doğu – Batı (1961), Konuşarak (1964), Yeni Tanrılar (1974), Sosyalist Bir Dünya (1975), Maddecilik ve Ülkücülük (1977), Yasak (1978), Paris Yazıları (1982), Açıklığa Doğru (ilk iki kitabının ilavelerle yeni basımı. 1984), Sevişmenin Güdüklüğü ve Yüceliği (1990), Yiten Söz (1992), Aldanma ki (1992), İmge Ormanları (1994), Geleceği Yaşamak (1994).

GEZİ – ANI: Sovyet Rusya, Azerbaycan, Özbekistan, Bulgaristan, Macaristan (1965, yeni basımı Anadolu’da ve Sosyalist Ülkelerde adıyla, 1977), Akan Zaman Duran Zaman (1984).

OYUN: İçerdekiler (1965), Mikadonun Çöpleri (1967), Dört Oyun (Yarın Başka Koruda, Dikkat Köpek Var, Ölüler Konuşmak İsterler, Müfettişler, 1972), Ölümsüzler ya da Bir Cinayetin Söylentisi (1984), Ölümsüzler (Bütün Oyunları 1. 1989).

ROMAN: Ayaklar (1965), Gizli Emir (1970), İsa’nın Güncesi (1974), Raziye (1975).

ÇEVİRİ: Gelişen Komedya (derleme, 1965), Çevirileri 25’ten fazladır.

Bakabilirsin:  Kadı Burhanettin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir