Muallim Naci

Muallim Naci Tanzimat Dönemi şair ve yazarlarındandır. doğ. 1850, İstanbul – ölm. 1893, İstanbul.

İlk öğrenimini Varna’da dayısının yanında bir medresede yaptı. 1867’de Varna Rüştiyesinde öğretmen oldu. Mutasarruf Sait Paşa’nın kâtibi olarak Rumeli ve Anadolu’nun çeşitli yerlerini gezdi. Kısa bir süre Hariciye kaleminde çalıştı. 1883’te Tercüman-ı Hakikat gazetesinin edebiyat sayfasını yönetti. Daha sonra Saadet ve Vakit gazetelerinde çalıştı. Galatasaray Lisesi’nde ve Hukuk Okulu’nda edebiyat öğretmenliği yaptı. 1891’de vak’anüvisliğe getirildi.

Muallim Naci, Divan Edebiyatı’nın nazım biçimlerinin tümünü denedi. En çok kıt’a, gazel ve mesnevî türünde yazdı. Eski şiir – Yeni şiir konusunda Recaizâde’yle giriştiği ünlü tartışmada eski tarzın savunucusu oldu. Zaman zaman Batı anlayışına uygun şiirler de yazdı. Aruzu ustaca kullandı. Muallim Naci düz yazılarında Türk dilinin yalınlaştırılması ve dilde açıklık getirilmesi gerektiğini savunmuştur. “Türkçeyi doğru yazmak için yalnız Türkçeyi mükemmel bilmek gerekir.” düşüncesi onundur.

ESERLERİ

ŞİİR: Terkib-i Bend-i Muallim Naci (Bağdatlı Ruhi ile Ziya Paşa’nın Terkib-i Bend’lerine nazire, 1874), Ateşpare (Ateş Parçası 1883), Şerare (Kıvılcım, 1884), Fürûzan (Pırıltılar, 1886), Mir’at-ı Bedayi (1896, 54 beyti Sultan II. Abdülhamid’e methiye olmak üzere, toplam 90 beyit), Yadigâr-ı Naci (vefatından sonra yakın dostu Şeyh Vasfî tarafından toplanan şiirleri, 1897), Musa b. Ebi’l-Gâzân Yahut Hamiyyet (destan denemesi. Endülüs İslâm kahramanının savaşları ve şehadetini anlatır. 1882), Ertuğrul Bey Gazi (destan denemesi, 1894).

ELEŞTİRİ – SÖZLÜK: Yazmış Bulundum (gazete yazıları, 1884), Muallim (gazete yazıları, 1886), Demdeme (Recaizade’nin Zemzeme’sine cevabi yazıları, 1886), Müdafaaname (aleyhindeki yazılara cevapları, 1886), İslahat-ı Edebiyye (edebiyat terimleri ve yazı kuralları hakkında, Dr. Alemdar Yalçın – Abdulkadir Heyber tar., 1984), Lügat-1 Naci (sözlük, 1891, 1978).

EDEBİYAT TARİHİ: Osmanlı Şairleri (1890), Esâmi (İslâm dünyasının kadın ve erkek 850 ünlü ismi hakkında, ansiklopedik bir eser, 1891).

MEKTUP: Mektuplarım (muhatabı bilinmeyen 79 mektup, 1886), İntikad (ilk Türk pozitivisti Beşir Fuat’la karşılıklı mektupları, 1887), Muhaberat ve Muhaverat (Ahmet Mithad’la karşılıklı mektupları, 1894).

OKUL KİTAPLARI: Talim-i Kıraat (çocuklar için okuma kitabı, 1885), Mekteb-i Edeb (Talim-i Kıraat’a yazdığı bazı açıklamaları, 1885), Vezaif-i Ebeyeyu (1887).

TİYATRO: Heder (trajedi, 1910).

DENEME – ANI: İ’caz-1 Kur’an (Kur’an’ın mucize olduğunu ispatlayan eseri, 1884), Medrese Hatıraları (1886), Yadigâr-ı Avni (Yenişehirli Avni ile tanışma ve 15 beyitlik bir çeviri şiir hakkında, 1886), Nevadirü’l-Ekâbir (çeşitli eserlere ilişkin notları, 1887), Mehmed Muzaffer Mecmuası (A. Hamdi Tanpınar’a göre bu eser Şeyh Galip’in hayat hikâyesidir, 1889).

ÇOCUK KİTABI – ANI: Medrdese Hatıraları, Ömer’in Çocukluğu (Sümbüle’nin ikinci bölümü olarak yayımlandı, 1969)

Bakabilirsin:  Falih Rıfkı Atay

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir