Namık Kemal

Namık Kemal Tanzimat Dönemi şair ve yazarlarındandır. doğ. 21 Aralık 1840, Tekirdağ – ölm. 2 Aralık 1888, Sakız Adası.

İki yaşında annesini kaybeden asıl adı Mehmet olan Namık Kemal, çocukluğunu kaymakamlık ve valilik yapan dedesi Abdüllatif Paşanın yanında Rumeli ve Anadolu’nun çeşitli kentlerinde geçirdi. Özel öğrenim gördü. Arapça, Farsça öğrendi. 18 yaşına geldiğinde İstanbul’a geldi. 1857’de Tercüme Odasına girdi. Burada çalışırken dönemin önemli düşünür ve sanatçılarıyla tanıştı. Şinasi’yle yakınlık kurarak Tasvir-i Efkar’da yazmaya başladı. 1865’te kurulan Yeni Osmanlılar adlı gizli derneğe katıldı. Hükümeti eleştiren yazılar yazdığı Tasvir-i Efkar 1867’de kapatıldı. Namık Kemal’i de Erzurum vali yardımcılığına atayarak İstanbul’dan uzaklaştırılmak istendi. Paris’te bulunan Mustafa Fazıl Paşa’nın çağrısı üzerine Ziya Paşa ile birlikte 1867’de Paris’e kaçtı. Paris’ten Londra’ya geçti. Ali Suavi’nin çıkardığı Muhbir gazetesinde yazmaya başladı. Ali Suavi ile anlaşamayınca Ziya Paşa ile birlikte Hürriyet gazetesini çıkardı. Yeni Osmanlılar arasında çıkan anlaşmazlıklar sonucu desteksiz kalınca, Zaptiye Nazırı Hüsnü Paşanın çağrısı üzerine 1870’de İstanbul’a döndü. Ebüzziya, Tevfik beylerle birlikte İbret gazetesini çıkardı. Kısa bir süre sonra gazete dört ay için kapatılarak Namık Kemal mutasarrif olarak Gelibolu’ya gönderildi. Orada yazmaya başladığı Vatan Yahut Silistre oyunu, 1873’te Gedikpaşa Tiyatrosunda sahnelendiğinde halkı coşturup olaylara neden oldu. Bu olayların İbret’te yayımlanması üzerine gazete süresiz kapatıldı. Namık Kemal Magosa’ya sürüldü. 1876’da 1. Meşrutiyet’in ilânından sonra İstanbul’a döndü. Danıştay üyesi oldu. Anayasayı hazırlayan kurulda görev aldı. 1877 Osmanlı – Rus Savaşı çıkınca II. Abdülhamid’in Meclis-i Mebusanı kapatması üzerine tutuklandı. 1877’de Midilli’ye sürüldü. 1879’da Midilli mutasarrafi oldu. Aynı görevi Rodos’ta ve Sakız Adası’nda da ölene dek sürdürdü.

Namık Kemal edebiyatın birçok türünde yazdı. Yazdıklarıyla geniş yankılar uyandırdı. Tanzimat Dönemi’nin en önemli düşün ve sanat adamı oldu. Çocuk denilecek yaşlarda şiir yazdı. Şinasi ile tanışıncaya dek yazdıkları tasavvuf etkisindeydi. Sonra günlük konuşma dilinden yararlanarak o zamana dek görülmemiş olan “hürriyet, vatan, millet” gibi yeni kavramlar çerçevesinde doğrudan doğruya düşüncenin aktarılmasını amaçlayan bir “manzum nesir” oluşturdu. Sanatın halkı eğitmek için bir araç olduğunu, gerçeğe ve doğaya uyması gerektiğini savundu. Dilde yalınlaşmayı savunurken oyunlarının dışındaki yapıtlarını süslü, ağır bir dille yazdı.

İlk romanı olan İntibah, ruhsal çözümlemelerin, bir olayı toplumsal ve bireysel yönleriyle görmeye çalışmasının yanında, dış dünyayı da betimlemeleriyle Türk romanında bir başlangıç sayılır. Roman ve tiyatroyu toplumsal yaşama sokan Namık Kemal edebiyat eleştirisini de Türkiye’ye ilk getiren kişilerden biri olmuştur.

Namık Kemal gazeteci olarak da Türk kültüründe önemli bir yer tutar. Yenileşme yolunda kendinden sonrakileri de etkilemiş bir yazarımızdır.

ESERLERİ

Bakabilirsin:  Ceyhun Atuf Kansu

ŞİİR: Namık Kemal’in Şiirleri (ölümünden sonra ilk kez Sadettin Nüzhet Ergun tar. derlendi, 1941).

ROMAN: İntibah (1876), Cezmi (1880).

OYUN: Vatan Yahut Silistre (1873), Zavallı Çocuk (1873), Akif Bey (1874), Gülnihal (1875), Celalettin Harzemşah (1885), Karabela (1910).

ELEŞTİRİ: Tahrib-i Harabat (1885), Takip (1885, Ziya Paşa’nın Harabat adlı antolojisinin ön sözünde belirttiği görüşler dolayısıyla Divan şiirine yönelttiği eleştiriler), Mes Prizon Muahazenamesi (Recaizade Ekrem’in bir çevirisi dolayısıyla kendisiyle İtalyan şairi Silviyo Pellico arasında benzerlik kurması üzerine belirttiği görüşler, Mecmua-1 Ebuzziya’da tefrika, 1885 ve 1912), Renan Müdfaanamesi (Ernesi Renan’ın görüşlerine karşı İslâmi savunduğu eser, 1908).

TARİH: Devr-i Istilâ (Osmanlı İmparatorluğu’nun genişlemesi, 1867), Barika-i Zafer (İstanbul’un fethi, 1872), Evrak-ı Perişan (Dağınık Yapraklar anlamında, Selâhattin Eyyubî, Fatih ve Yavuz’un hayatları, 1872), Silistre Muhasarası (1874), Osmanlı Tarihi (yeni bas. 3 cilt, 1971-74), Büyük İslâm Tarihi (İhsan Ilgartar 1975).

MEKTUP: Namık Kemal’in Hususî Mektuplan (Fevziye Abdullah Tansel 2 cilt, 1967 – 69), Namık Kemal’in Mektupları (1972).

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir