Orhan Veli Kanık

Orhan Veli Kanık Cumhuriyet Dönemi şairlerindendir. doğ. 13 Nisan 1914, İstanbul – ölm. 14 Kasım 1950, İstanbul.

1932’de Ankara Gazi Lisesini bitirdi. İU Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümündeki öğrenimini yarıda bırakarak Ankara’da PTT Genel Müdürlüğünde memur olarak çalışmaya başladı. 1945’te askerlik görevini bitirdikten sonra MEB Tercüme Bürosunda görev aldı. 1947’de bakanlıktaki görevinden ayrıldı. İki yıl yazarlık, çevirmenlik yaptı. 1 Ocak 1949’da Yaprak dergisini çıkardı. Derginin 28. sayısını çıkardığında öldü. Arkadaşları derginin son sayısını Son Yaprak adıyla özel sayı olarak yayımladılar.

Orhan Veli’nin küçük yaşta başlayan edebiyat sevgisini lise sıralarında arkadaşları Melih Cevdet Anday ve Oktay Rıfat’la paylaştı. Birlikte şiir sorunları üzerine düşünerek arayışa girdiler. Üç arkadaşın şiirleri Ocak 1936’da Varlık dergisinde yayımlanmaya başladı. Orhan Veli’nin 1936’dan 1940’a dek “Mehmet Ali Sel” adıyla yayımlandığı şiirler ilk gençlik döneminin ürünleri olarak kabul edilir. Çoğu hece ölçüsünde olan bu şiirlerinde uyağa önem vermiş ve duru bir Türkçe kullanmıştır. Sağlığında çıkardığı kitaplarına bu şiirleri almadı. 1937’den sonra çığır açacak olan şiirlerinden örnekler vermeye başladı. “Şairaneliğe sırt çevirmiş, alışılmış benzetmelerden uzak yeni arayışlara yönelmiş” şiirleri yayımlandıkça büyük ilgi çekiyordu. Kimileri alayla karşılıyordu. 1941’de üç arkadaş yazdıkları şiirleri Garip adlı kitapta topladılar. Orhan Veli yazdığı ön sözde yaslandıkları ilkeleri açıklıyordu. “Şiirin refah içinde yaşayanların zevkine göre değil çoğunluğa seslenmelidir. Bunun yolu da söz sanatlarından, şairane imgelerden, kısıtlayıcı biçim özelliklerinden kurtarılmalı, gündelik yalın bir dille yazılmalıdır.” diyordu.

Orhan Veli sonra yazdığı şiirlerle yeni eğilimleri, önemli biçim değişiklerini sürdürdü. Duygular ağır basmaya başladı. Özgürlük dileği, yaşama sevinci, insan sevgisi temaları şiirinde yer aldı.

Olağanüstü bir ilgi ile karşılanan şiirleri artık eski şiir geleneğine bağlı yazanları etkisiz kılıyordu. Dönemin ünlü eleştirmeni Nurullah Ataç’da yazılarıyla Garipçileri destekliyordu. Olumlu olumsuz tepkilerin sonunda Garip hareketi artık Türk Edebiyatı’nda yerini almıştı. Türk şiirinin yeni bir hamle kazanmasını sağlamıştı.

ESERLERİ

ŞİİR: Garip (Oktay Rıfat ve Melih Cevdet Anday’la birlikte, 1941. Yalnız kendi şiirleri, 1945), Vazgeçemediğim (1945), Destan Gibi (1946), Yenisi (1947), Karşı (1949), Orhan Veli Bütün Şiirleri (başka kitaplara girmemiş şiirleriyle ölümünden sonra derlendi. 1951 yanlışları düzeltilmiş 23. basımı. 1987), Çeviri Şiirleri (1982).

DİĞER ESERLERİ: La Fontaine’nin Masallan (2 kitap, 1943), Nasrettin Hoca Hikâyeleri (1949), Nesir Yazıları (1953, Denize Doğru adıyla, 1970), Edebiyat Dünyamız (düz yazıları, konuşma ve röportajları. Asım Bezirci tar., 1975).

Bakabilirsin:  Mehmet Rauf

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir