Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Yakup Kadri Karaosmanoğlu 20. yy romancılarındandır. doğ. 27. 3. 1889, Kahire – ölm. 13. 12. 1974. Ankara.

İlk ve orta öğrenimini Manisa, İzmir ve İskenderiye’deki bir Fransız okulunda tamamladı. 1908’de İstanbul’a geldi. Hukuk Fakültesine girdi, üçüncü sınıfta ayrıldı. 1916’da tedavi olmak için gittiği İsviçre’de üç yıl kaldı. Ulusal Kurtuluş Hareketi başladığında Anadolu’ya giderek Mustafa Kemal’in saflarına geçti. Kurtuluş Savaşı’nı destekleyen yazılar yazdı. 1923’te Mardin, 1931’de Manisa milletvekili oldu. 1932’de Vedat Nedim Tör, Şevket Süreyya Aydemir, Burhan Belge ve İsmail Hüsrev Tökin ile birlikte Kadro dergisinin kurucuları arasında yer aldı. Dergi 1934’te yayımına son verince Tiran elçiliğine atandı. 1951 yılına dek Prag, la Haye, Bern, Tahran elçisi olarak yurdumuzu temsil etti. 1960’da Kurucu Meclis üyeliğine seçildi. 1965’ten sonra politikadan çekildi. Anadolu Ajansı Yönetim Kurulu Başkanlığını yaptı.

Yakup Kadri yazarlığa Ümit, Servet-i Fünun, Resimli Kitap gibi dergilerde başladı. 1909’da Şahabettin Süleyman aracılığıyla Fecri Âti topluluğuna katıldı. “Sanat için sanat” görüşünü benimseyerek Nirvana adlı bir oyun, makale, deneme, şiir ve öyküler yazdı. 1. Dünya Savaşı onun sanat anlayışını değiştirmesine neden oldu. Romanlarıyla 1. Dünya Savaşı öncesini, II. Meşrutiyeti, mütareke dönemini, Kurtuluş Savaşı yıllarını, cumhuriyetin ilk yıllarını ve daha sonrasını yansıttı. Bu romanlarında naturalizmin ağır bastığı gerçekçi bir sanat anlayışını benimsedi. Tanzimattan cumhuriyet sonralarına uzanan süreç içinde Türk toplumunun geçirdiği tarihsel aşamaları konu edindi. 1942 yılında CHP Roman Armağanı’nda ikincilik kazanan Yaban, Yakup Kadri’nin en başarılı romanı sayılır. Romanda Anadolu köylüsünün gerçeklerini dile getirmiş, Türk aydını ile köylüsü arasındaki uçurumu sergilemiştir. Yakup Kadri’nin romanlarında; karakter yaratmada, ruhsal çözümlemede ve ele aldığı dönemin toplumsal gerçekliğini yansıtmadaki başarısı övgüyle karşılanmıştır. Klasik roman yapısını koruyarak günümüz için ağır, Fransızca sözcüklerin kullanıldığı dille yazmasına yönelik eleştiriler olmuştur

Yakup Kadri’nin tükendikçe yeni baskıları yapılan yapıtlarının pek çok yabancı dillere çevrilmiştir.

ESERLERİ

ÖYKÜ: Bir Serencam (1913), Rahmet (1923), Millî Savaş Hikâyeleri (1947).

ROMAN: Kiralık Konak (1922), Nur Baba (1922), Hüküm Gecesi (1927), Sodom ve Gomore (1928), Yaban (1932), Ankara (1934), Bir Sürgün (1937), Panorama (2 cilt, 1953 – 54), Hep o Şarkı (1956).

MENSUR ŞİİR: Erenlerin Bağından (1922), Okun Ucundan (1940).

MONOGRAFİ: Ahmet Haşim (1934), Atatürk (1946).

ANI: Anamın Kitabı (çocukluk anıları, 1957), Vatan Yolunda (1958), Gençlik ve Edebiyat Hatıralanı (1969), Zoraki Diplomat (1955), Politikada 45 Yil (1968).

MAKALE: Kadınlık ve Kadınlarımız (1923), Ergenokon (2 cilt, 1929.)

OYUN: Nirvana (Resimli Kitap, s. 9, 1909), Sağanak (elle yazılı orjinal nüsha İstanbul Şehir Tiyatrosu Kitaplığı), Mağara (Varlık, s. 12-17, 1934).

Bakabilirsin:  Agah Efendi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir