Zarf (Belirteç)

Zarf (Belirteç) eylemlerin, sıfatların anlamlarını etkiler: bazen bunları anlamca güçlendirir, bazen de anlamlarını kısıtlar.

Zaman Zarfları

  • Eyleme yöneltilen “ne zaman” sorusuna alınan yanıttır.
  • dün, bugün, yarın , biraz önce

Durum Zarfları

  • Eylemleri durum yönünden sınırlandıran sözcüklerdir.
  • Eyleme yöneltilen “nasıl” sorusuna alınan yanıttır.

Yer-Yön Zarfları

  • Eylemleri yer-yön anlamıyla sınırlandıran sözcüklerdir. Eyleme “ne yöne, ne tarafa, nereye” gibi sorular yöneltilerek bulunur.
  • ileri, geri, aşağı, yukarı…

Azlık-Çokluk Zarfları

  • Eylemleri azlık-çokluk yönüyle sınırlandıran sözcüklerdir. Eyleme “ne kadar” sorusu yöneltilir.

Soru Zarfları

  • Eylem ve eylemsileri soru yoluyla güçlendiren ya da sınırlandıran sözcüklerdir.

Zarflar, eylemleri şu beş yönden niteler:

1) Durum, (hal)

ÖRNEK
Merdivenleri çabucak çıktı.

Çok hızlı konuşur.

2) Zaman

ÖRNEK
Bugün yeni işime başlayacağım.

Sen bazen çok aksi oluyorsun.

3) Azlık-çokluk (miktar)

ÖRNEK
Onunla çok gülerim.

Beş saat ders çalıştım.

4) Yer-yön

ÖRNEK
Dışarı çıkamazsın.

Arabayı ileri park et.

5) Soru

ÖRNEK
Benimle nasıl konuşuyorsun?

Onu ne zaman gördün?

 NOT  Zarflar, eylemleri sınırlandırmanın ve nitelemenin yanında bir de sıfatları ve yukarıda verilen zarfları derecelendirir. Bu çeşit zarflar ve bunların cümleye kattığı anlam özellikleri şöyledir:

a) daha: üstünlük, çokluk anlamı verir.

ÖRNEK
Senden daha yetenekli.

Daha anlayışlı olabilirsin.

Yemek çok güzel, daha verir misin?

b) en: En üstünü belirtir.

ÖRNEK
En sevdiğim arkadaşım Gül’dür.

Bugünlerde en çok sen yoruldun.

Sınıfın en başarılı ismi Sema’dır.

c) çok, pek, fazla, oldukça, gayet: Pekiştirme veya aşırılık ifade eder.

ÖRNEK
Çok sabırlı bir annen var.

Fazla iyilik yapmamak gerek.

Bu konuyu pek iyi anlayamadım.

Sözleri yüzünden oldukça öfkelenmiş.

Bana gayet sağlıklı göründü.

 NOT  Bazen zarflarla sıfatlar birbirine karıştırılır. Sıfatlar, mutlaka bir isimden önce gelerek ismi niteler. Zarflarsa eylemi niteler.

ÖRNEK

Çok hızlı konuşur. (“Hızlı” sözcüğü eylemin nasıl yapıldığını belirtiyor, zarftır.) Hızlı adımlarla ilerliyordu. (“hızlı” sözcüğünden sonra bir isim (adımlarla) geliyor, “adımlar”ın nasıl olduğu, niteliği belirtilmiştir, “hızlı” sıfattır.

 NOT  Sıfatlar ve zarfların ortak özelliklerinden birinin, niteleme amacıyla kullanılmaları olduğunu belirtmek gerekir.

Bakabilirsin:  Anlamına Göre Cümleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir